کفش وینکل‌پیکر: نوک‌تیزی که راک را پوشید

ترجمه رزمد «Winklepicker»

وینکل‌پیکرها (Winklepickers) یا وینکل پیکرها، سبکی از کفش یا بوت هستند که از دهه‌ی ۱۹۵۰ به بعد پوشیده می‌شوند و به‌ویژه در میان طرفداران راک اند رول بریتانیایی مانند تدی بویز (Teddy Boys) بسیار محبوب بودند. ویژگی‌ای که نام این کفش و بوت را رقم زده، نوک بسیار تیز و بلند آن‌هاست که یادآور پولن‌های (poulaines) قرون وسطایی است و تقریباً مشابه نوک‌های تیز و بلند برخی کفش‌ها و بوت‌های مُد زنانه در دهه‌ی ۲۰۰۰ می‌باشد. این کفش‌ها همچنان در خرده‌فرهنگ‌های گات (goth)، راگاره (raggare) و راکابیلی (rockabilly) محبوبیت دارند.

نام‌ها

نوک بسیار تیز این کفش را وینکل‌پیکر می‌نامند، زیرا در انگلستان، حلزون‌های دریایی پریوینکل (periwinkle) که ‘وینکل’ (winkle) نامیده می‌شوند، یک میان‌وعده‌ی ساحلی محبوب بودند که با سنجاق یا شیء نازک و تیز دیگری خورده می‌شدند تا بخش‌های نرم آن‌ها با دقت از درون صدف مارپیچی بیرون کشیده شود. همین رویه به پیدایش اصطلاح مجازی ‘چیزی را وینکل کردن’ (to winkle something out) انجامید. در سایر کشورها نام‌های دیگری برای همین سبک به کار می‌رفت که معمولاً به همین شکل طنزآمیز بودند. در برخی مناطق ایالات متحده، آن‌ها را ‘سوسک‌کُش’ (roach stompers) می‌نامند، چون با آن‌ها می‌توان سوسکی را در گوشه‌ای از بین برد. در نروژ و سوئد، آن‌ها را ‘پشه‌دوان’ می‌نامیدند (نروژی: myggjagere؛ سوئدی: myggjagare).

تاریخچه

خاستگاه‌ها

وینکل‌پیکرها که از پولن‌های لهستانی پوشیده‌شده توسط اشراف فرانسوی قرون وسطا الهام گرفته بودند، تضادی آشکار با برادل کریپرهایی (brothel creepers) بودند که تدی بویز می‌پوشیدند. کفش‌های مردانه به سبک آکسفورد بندی با پاشنه‌ای کوتاه و نوکی مبالغه‌آمیز و تیز بودند. سبک چلسی بوت (Chelsea boot) (کِشی با پاشنه‌ی کوبایی دو اینچی—و بعدها تا دو و نیم اینچ) به‌طور چشمگیری توسط بیتلز (Beatles) پوشیده می‌شد، اما با وجود داشتن نوک تیز، وینکل‌پیکر به شمار نمی‌آمد. کفش‌های وینکل‌پیکر را تدی گرلز (Teddy Girls) نیز می‌پوشیدند و برای مدتی کوتاه در میان زنان جوان به‌طور عمومی مد شد.

دهه‌ی ۱۹۶۰

در اوایل دهه‌ی ۱۹۶۰، نوک وینکل‌پیکری در میان مدرنیست‌ها، تدی بویزها و راکرها رایج بود. در اوایل دهه‌ی ۱۹۶۰، نوک تیز عملاً حذف شد (در بریتانیا این سبک دیرتر از جاهای دیگر از مُد افتاد) و به پیدایش ‘نوک قلمی’ (chisel toe) در کفش‌پوشی همه‌ی جنسیت‌ها انجامید. با این حال، وینکل‌پیکرهای با سبک نوک تیز سنتی در اواخر دهه‌ی ۱۹۷۰ و اوایل دهه‌ی ۱۹۸۰ به نوعی بازگشتند (چه به‌صورت کالاهای قدیمی دست‌نخورده، چه نمونه‌های دست‌دوم اصل، یا کپی‌های تولید معاصر) و توسط چندین گروه خرده‌فرهنگی از جمله مادها (mods)، راکرها (rockers)، تدی بویزها، راکابیلی‌ها، پانک‌ها، احیاگران راک اند رول، و در صحنه‌ی گات که آن‌ها را ‘پایک’ (pikes) می‌نامند، پوشیده شدند.

کفش‌های وینکل‌پیکر (Winklepickers) با پاشنه‌های استیلتو برای زنان در اواخر دهه‌ی ۱۹۵۰ در بریتانیا رواج گسترده‌ای یافتند و در برهه‌ای، نسخه‌های خیابانیِ آن‌ها به‌طور معمول توسط بخش بزرگی از زنانِ بزرگسال بریتانیا پوشیده می‌شدند. این کفش‌ها اغلب در ایتالیا تولید می‌شدند، اما نسخه‌های دست‌دوز، به‌ویژه آن‌هایی که از کفش‌فروشی استن (Stan’s Shoes) در باترسی (Battersea) عرضه می‌شدند، افراطی‌ترین نوع بودند، هرچند در ناحیه‌ی پنجه در مقایسه با مدل‌های ایتالیایی اندکی حجیم به نظر می‌رسیدند.

وینکل‌پیکرهای استیلتوی اصلی دهه‌ی ۱۹۶۰ شباهتی به نوک بلند و تیزی داشتند که در سال‌های اخیر در کفش‌ها و بوت‌های زنانه در اروپا مُد شده است. نوک بلند و تیز همیشه با پاشنه‌ی استیلتو (یا پاشنه‌ی سنجاقی) همراه بود که مانند امروز می‌توانست به کوتاهی یک و نیم اینچ یا به بلندی پنج اینچ باشد، هرچند بیشتر آن‌ها در محدوده‌ی سه تا چهار اینچ قرار داشتند. پاشنه‌های استیلتوی سبک‌های اصلی دهه‌ی ۱۹۶۰ در قسمت پشتی بسیار بیشتر به داخل خم می‌شدند (و گاهی نیز کمری تیز داشته و در بالای تکه‌ی پایانی کمی به بیرون باز می‌شدند) نسبت به بیشتر کفش‌های مُد نوک‌تیز اخیر که اغلب پاشنه‌هایی صاف‌تر، ضخیم‌تر و عقب‌تر دارند که با ظاهر نوک تیز چندان هماهنگ نیست. در اغلب موارد نیز، نوک کفش‌های مدرن فاقد طول وینکل‌پیکر واقعی دهه‌ی ۱۹۶۰ است و بیشتر به نسخه‌های کمتر تیز تولید انبوه آن دوره شباهت دارد.

این کفش‌ها هنگامی که برای اولین بار ظاهر شدند، به‌خاطر پوشیده‌شدن در درگیری‌های خیابانی دسته‌جمعی (گاهی توسط هر دو جنس) شهرتی منفی یافتند، هرچند درباره‌ی دقت گزارش‌های روزنامه‌های آن دوره تردیدهایی وجود دارد. در واقع، اگرچه وینکل‌پیکر مرگبار به نظر می‌رسد، در هر درگیری جدی با لگد، احتمال آسیب به کفش نازک و ظریف بسیار بیشتر از احتمال آسیب به حریف است.

روز مدرن

در اواسط دهه‌ی اول قرن بیست‌ویکم، وینکل‌پیکرها با کت‌های مادِ دهه‌ی ۱۹۶۰، پیراهن‌های وسترن، تی‌شرت‌های قدیمی و جین‌های تنگ توسط بسیاری از گروه‌های ایندی پاپ و موسیقی‌دانان پوشیده می‌شدند؛ از جمله کینگز آو لئون (Kings of Leon)، کایزر چیفز (Kaiser Chiefs)، د کیلز (the Kills)، جک وایت (Jack White)، ماد فان (Mod Fun)، نیلز چیلدرن (Neils Children)، بلانید مونتاگ (Blanaid Montague)، کلکسونز (Klaxons) و دنیل جانز (Daniel Johns). این کفش‌ها ارتباط نزدیکی با گروه گاراژ راک بریتانیایی د هورورز (the Horrors) دارند که حتی تصویر یک بوت وینکل‌پیکر با سه سگک را به همراه عبارت ‘من یک هراس هستم’ (I am a horror) روی تی‌شرت‌های کالای رسمی‌شان گذاشتند. فاریس بدوان (Faris Badwan) شخصاً ویرز پائولو واندینی (Paolo Vandini Veers) را تأیید کرده است. این کفش‌ها همچنین توسط کمدین‌های انگلیسی راسل براند (Russell Brand) و نوئل فیلدینگ (Noel Fielding) و دی‌جی و مجری تلویزیون انگلیسی الکس زین (Alex Zane) پوشیده می‌شوند.

بوت‌های وینکل‌پیکر در آلمان در میان خرده‌فرهنگ‌های مدرن ووگ گات (Vogue goth) و پانک بسیار محبوبند که این بوت‌ها را ‘پایک’ (pikes) یا ‘پیکر’ (pickers) می‌نامند.

اگرچه نوک‌های تا حدی تیز اغلب ویژگی کفش‌های مُد زنانه هستند، این روزها معمولاً برای جذابیت بازار انبوه ‘ملایم‌تر’ شده یا کوتاه‌تر شده‌اند (که اغلب به بهای از دست رفتن فضای راحت برای انگشتان پا تمام می‌شود).