پولوشرت: تاریخچه، انواع و جایگاه در مد
ترجمه رزمد «Polo shirt»

«Polo Shirt Basic Pattern» — تصویر: Elkagye — مالکیتِ عمومی — ویکیمدیا کامنز
پیراهن پولو (Polo shirt)، پیراهن تنیس، پیراهن گلف یا پیراهن چاکر، نوعی پیراهن دارای یقه است. پیراهنهای پولو معمولاً آستین کوتاه هستند اما میتوانند آستین بلند نیز باشند؛ این پیراهنها در اصل توسط بازیکنان پولو در هند بریتانیایی در ۱۸۵۹ و در بریتانیای کبیر در دههی ۱۹۲۰ مورد استفاده قرار میگرفتند.
پیراهنهای پولو معمولاً از پنبهی بافتنی (به جای پارچهی تاروپودی) ساخته میشوند، که اغلب بافت پیکه (piqué knit) است، یا کمتر رایج، بافت اینترلاک (interlock knit) (که اخیراً، هرچند نه به طور انحصاری، اغلب با پوشاک پولوی پنبهی پیما به کار میرود)، یا از سایر الیاف مانند ابریشم، پشم، الیاف مصنوعی یا ترکیبی از الیاف طبیعی و مصنوعی. نسخهای از این پیراهن که به اندازهی پیراهنراحتی (لباس) بلند است، پیراهنراحتی پولو نامیده میشود.
تاریخچهی پیراهن تنیس

«Tennis-shirt-lacoste» — تصویر: No machine-readable author provided. Marubatsu assumed (based on copyright claims). — مالکیتِ عمومی — ویکیمدیا کامنز
در قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم، بازیکنان تنیس معمولاً ‘لباسهای سفید تنیس’ میپوشیدند که شامل پیراهنهای سفید دکمهدار آستین بلند (که آستینها بالا زده میشد)، شلوار فلانل و کراوات بود. این پوشاک مشکلاتی برای سهولت بازی و آسایش ایجاد میکرد.
رنه لاکوست (René Lacoste)، قهرمان فرانسوی تنیس با هفت عنوان گرند اسلم، احساس میکرد که لباس خشک و رسمی تنیس بیش از حد دستوپاگیر و ناراحت است. او پیراهنی سفید با آستین کوتاه از پنبهی پیکهی بافتنی شل (که بافت پنبه را ژرسه پتی پیکه مینامید) با یقهای مسطح و برجستهی بدون آهار، دامنپوش دکمهدار، و دامن پشتی پیراهن که بلندتر از دامن جلویی بود (که امروز ‘دامن تنیس’ نامیده میشود؛ به زیر مراجعه کنید) طراحی کرد، که آن را برای اولین بار در مسابقات ۱۹۲۶ یواس اوپن پوشید.
از ۱۹۲۷، لاکوست نشان تمساح را روی سینهی چپ پیراهنهایش نصب کرد، زیرا مطبوعات آمریکایی شروع کرده بودند به او ‘تمساح’ میگفتند، لقبی که او نیز پذیرفت.
طراحی لاکوست مشکلاتی را که لباس سنتی تنیس ایجاد میکرد برطرف کرد:
- آستینهای کوتاه و دارای سرآستین، مشکل پایین افتادن آستینهای بلند را حل کرد
- پیراهن باید تا بالا دکمه میشد
- یقهی پیکه را میشد برگرداند تا پوست گردن را از آفتاب محافظت کند
- پنبهی پیکهی ژرسهبافت تنفس میکرد و بادوامتر بود
- ‘دامن تنیس’ مانع از بیرون آمدن پیراهن از شلوار یا شورت پوشنده میشد
در ۱۹۳۳، پس از کنارهگیری از تنیس حرفهای، لاکوست با آندره ژیلیه (André Gillier)، دوستی که تاجر پوشاک بود، همکاری کرد تا آن پیراهن را در اروپا و آمریکای شمالی به بازار عرضه کند. آنها با هم شرکت شمیز لاکوست (Chemise Lacoste) را تأسیس کردند و شروع به فروش پیراهنهایشان کردند که نشان تمساح کوچک گلدوزیشده روی سینهی چپ داشت.
کاربرد در پولو

«Chakravarty Cup 2008» — تصویر: Billpolo — CC BY-SA 3.0 — ویکیمدیا کامنز
تا ابتدای قرن بیستم، بازیکنان پولو پیراهنهای ضخیم آستین بلند از پنبهی اکسفورد میپوشیدند. این پیراهن اولین پیراهنی بود که یقهی دکمهدار داشت؛ یقهای که بازیکنان پولو در اواخر قرن نوزدهم ابداع کردند تا از پر زدن یقه در باد جلوگیری کنند. جان بروکس (John Brooks)، رئیس اولیهی برادران بروکس (Brooks Brothers)، این را در یک مسابقهی پولو در انگلستان مشاهده کرد و در ۱۸۹۶ شروع به تولید چنین پیراهنی کرد. برادران بروکس هنوز هم این سبک از ‘پیراهن پولو’ دکمهدار را تولید میکند.
در ۱۹۲۰، لوئیس لیسی (Lewis Lacey)، خرازی کانادایی و بازیکن پولو که از والدین انگلیسی در مونترال، کبک در ۱۸۸۷ متولد شده بود، شروع به تولید پیراهنی کرد که با نشان یک بازیکن پولو گلدوزی شده بود، طرحی که از باشگاه پولو هورلینگهام (Hurlingham Polo Club) نزدیک بوئنوسآیرس سرچشمه میگرفت.
در ۱۹۷۲، رالف لورن (Ralph Lauren) یک پیراهن تنیس را به عنوان ‘پیراهن پولو’ به عنوان بخشی برجسته از خط اصلی اولیهاش پولو (Polo) به بازار عرضه کرد و بدین ترتیب به گسترش بیشتر محبوبیت از پیش فراگیر آن کمک کرد. اگرچه این پیراهن به طور خاص برای استفادهی بازیکنان پولو طراحی نشده بود، پیراهن لورن آنچه را که تا آن زمان به لباس معمول بازیکنان پولو تبدیل شده بود تقلید میکرد. چون او میخواست نوعی ‘واسپبودن (WASPishness)’ را در لباسهایش منعکس کند، و در ابتدا سبک خیاطانی مانند برادران بروکس (Brooks Brothers)، جِی پرس (J. Press) و پوشاک انگلیسی به سبک ‘سویل رو (Savile Row)’ را اتخاذ کرده بود، این پوشاک از ‘ورزش پادشاهان’ را به طور برجسته در خطش گنجاند، کامل با نشانی یادآور نشان تمساح لاکوست که یک بازیکن پولو و اسب را به تصویر میکشید.
تا حد زیادی به دلیل رالف لورن (و میتوان استدلال کرد به عنوان نمونهای از علامت تجاری عمومیشده)، اصطلاح ‘پیراهن پولو’ بسیار رایجتر از ‘پیراهن تنیس’ یا ‘پیراهن گلف’ شده است.
گلف
در نیمهی دوم قرن بیستم، با غیررسمیتر شدن لباس استاندارد در گلف، پیراهن تنیس تقریباً به طور جهانی به عنوان لباس استاندارد گلف پذیرفته شد. بسیاری از زمینهای گلف و باشگاههای کانتری از بازیکنان میخواهند که طبق آییننامهی لباس خود، پیراهن گلف بپوشند. علاوه بر این، تولید ‘پیراهن تنیس’ لاکوست در برشهای مختلف گلف منجر به طراحیهای خاصی از پیراهن تنیس برای گلف شده و در نتیجه لقب پیراهن گلف به وجود آمده است.
پیراهنهای گلف معمولاً از پلیاستر، ترکیب پنبه-پلیاستر یا پنبهی مرسریزه ساخته میشوند. دامنپوش معمولاً سه یا چهار دکمه دارد و در نتیجه پایینتر از خط یقهی معمول پولو امتداد مییابد. یقه معمولاً با یک لایهی دوتایی دوختهشده از همان پارچهای که برای ساخت پیراهن استفاده میشود ساخته میشود، برخلاف یقهی پیراهن پولو که معمولاً از پنبهی بافتنی دندهای یکلایه است. پیراهنهای گلف اغلب جیبی در سمت چپ دارند که در اصل برای نگهداری اشیاء کوچک مانند دفترچهی امتیاز و مداد طراحی شده بود.
در ویتنام
پیراهنهای پولو، که در ویتنامی به آنها áo thun có cổ گفته میشود، در اوایل قرن بیستم توسط فرانسویهای استعمارگر به ویتنام معرفی شدند. در ابتدا، پیراهنهای پولو تنها توسط طبقهی بالا و ورزشکاران پوشیده میشد، اما به تدریج محبوبیت یافت و مورد پذیرش همهی طبقات اجتماعی قرار گرفت. بسیاری از شرکتها و کسبوکارهای ویتنامی پیراهن پولو را به عنوان لباس فرم کارکنان خود انتخاب میکنند. بر اساس گزارش متریکویان (Metric.vn)، بازار پیراهن پولو ویتنام در بسترهای تجارت الکترونیک در ۲۰۲۳ به ۹٫۲ میلیارد دونگ رسید که نسبت به فصل قبل ۱۹٫۳٪ کاهش نشان میدهد. پیراهنهای پولو حدود ۲۰٪ از بازار تیشرت ویتنام را تشکیل میدهند که معادل ۱٫۸۴ میلیارد دونگ است. در ۲۰۲۳، ویتنام ۳٫۲ میلیارد دلار آمریکا انواع تیشرت صادر کرد که پیراهنهای پولو حدود ۲۰٪ از این مقدار را تشکیل میدادند که معادل ۶۴۰ میلیون دلار آمریکا است.
تحلیل رزمد: از زمینهای چوگان تا کمدِ روزمره
پولوشرت داستانی است از چند مسیرِ موازی که به هم رسیدند. ریشهی آن به بازیکنانِ چوگان در هندِ بریتانیایی در ۱۸۵۹ میرسد، اما شکلِ مدرنش را رنه لاکوست، قهرمانِ هفتگانهی گرندزلمِ تنیس، در ۱۹۲۶ طراحی کرد تا مشکلِ لباسِ سنگین و ناراحتِ تنیسِ آن دوران را حل کند. آستینِ کوتاه، یقهی تخت و پارچهی پیکهی کشباف، هر کدام پاسخی به یک نیازِ عملی بودند، نه صرفاً انتخابِ زیباییشناختی.
مسیرِ دوم از دنیای چوگان میگذرد. لوییس لیسی در ۱۹۲۰ پیراهنی با نشانِ اسب و سوارکار تولید کرد، و رالف لورن در ۱۹۷۲ همین پیراهنِ تنیسی را با نامِ ‘پولوشرت’ و لوگویی مشابه وارد خطِ اصلیِ مدش کرد. این بازاریابی چنان مؤثر بود که امروز ‘پولوشرت’ به نامِ عمومیِ این نوع پیراهن تبدیل شده و واژههای ‘تنیسشرت’ یا ‘گلفشرت’ در حاشیه ماندهاند.
گلف نیز سهمِ خود را در شکلدادن به این پیراهن داشته است. در نیمهی دومِ قرنِ بیستم، گلفشرت به لباسِ استانداردِ زمینهای گلف بدل شد و طراحیهایِ ویژهای مانند یقهی دولایه و جیبِ چپ برای نگهداشتنِ تختهامتیاز پیدا کرد. این تخصصیشدن نشان میدهد که یک طرحِ پایه چطور در موقعیتهای مختلف تکامل مییابد.
نکتههای کلیدی
- رنه لاکوست طرحِ اولیه را در ۱۹۲۶ برای رفعِ ناراحتیِ لباسِ تنیس طراحی کرد.
- لوگوی تمساح لاکوست از ۱۹۲۷ به کار رفت، پس از آنکه مطبوعاتِ آمریکایی او را ‘تمساح’ لقب دادند.
- شرکتِ Chemise Lacoste در ۱۹۳۳ توسط لاکوست و آندره ژیلیه تأسیس و پیراهن در اروپا و آمریکای شمالی عرضه شد.
- یقهی دکمهدار (button-down) اختراعِ بازیکنانِ چوگان در اواخرِ قرنِ ۱۹ بود تا یقه در باد تکان نخورد.
- رالف لورن در ۱۹۷۲ با برندِ Polo نامِ ‘پولوشرت’ را رایج کرد، هرچند پیراهن اصالتاً برای چوگان طراحی نشده بود.
- جنسِ متداولِ گلفشرت پلیاستر، ترکیبِ پنبه-پلیاستر یا پنبهی مرسریزه است، متفاوت از پیکهی کشبافِ پولوشرتِ کلاسیک.
- بروکس برادرز از ۱۸۹۶ پیراهنِ یقهدکمهدار را تولید کرده و هنوز همین سبک را ادامه میدهد.
این دانستهها به چه کارِ شما میآید؟
دانستنِ تفاوتِ جنسِ پارچه کمک میکند پولوشرتِ درستی انتخاب کنید: پیکهی کشباف (piqué) برای استفادهی روزمره و تنفسِ بهترِ پارچه مناسبتر است، در حالی که ترکیبهای پلیاستری که در گلفشرتها رایجاند معمولاً سبکتر و چروکپذیرِ کمتری دارند. یقهی دولایهی گلفشرت در مقایسه با یقهی تکلایهی ریببافتِ پولوشرتِ کلاسیک استحکامِ بیشتری دارد و شکلش را بهتر نگه میدارد.
آشنایی با پسزمینهی طراحی هم سودمند است: ‘تنیستیل’ (دامنِ بلندترِ پشتِ پیراهن) یک ویژگیِ عملی بود، نه تزئینی، تا پیراهن از شلوار بیرون نزند. اگر پولوشرتِ شما این جزئیت را دارد، بهتر است آن را داخلِ شلوار بپوشید تا عملکردش آنطور که لاکوست طراحی کرده بود، حفظ شود. همچنین یقهی پیکه را میتوان برای محافظتِ گردن در آفتاب بالا زد، درست آنچه لاکوست در نظر داشت.
بیشتر بخوانید: مد آمادهپوش: تاریخچه و تحول صنعت پوشاک، خردهفرهنگ: مفهوم، تاریخچهی مطالعات و رابطه با مد و هویت
منابع
منبع و مجوز: این نوشته ترجمهی فارسیِ مقالهی «Polo shirt» از ویکیپدیای انگلیسی (نسخهی ترجمهشده) است که نویسندگانِ ویکیپدیا آن را تحت مجوزِ Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 منتشر کردهاند. متنِ این نوشته، شاملِ ترجمه و بخشِ «تحلیل رزمد»، تحت همین مجوز منتشر میشود و با ذکرِ منبع قابلِ بازنشر است.
تغییرات نسبت به اصل: ترجمه به فارسی؛ حذفِ پانویسها، شمارهی ارجاعها، جعبههای اطلاعات و بخشهای پایانی (مانندِ «جستارهای وابسته»، «منابع» و «پیوند به بیرون»)؛ و افزودنِ بخشِ «تحلیل رزمد».
تصاویر: فقط تصاویرِ دارای مجوزِ آزاد از ویکیمدیا کامنز؛ نامِ پدیدآورنده و مجوزِ هر تصویر زیرِ همان تصویر آمده و مجوزِ هر تصویر فقط شاملِ همان تصویر است.
اگر مطالب ما برایتان مفید است، سایت را در گوگل بهعنوان «منبع ترجیحی» انتخاب کنید.
انتخاب بهعنوان منبع ترجیحی در گوگل

تایید شده توسط دیجیکالا