مد آماده‌پوش: تاریخچه و تحول صنعت پوشاک
ترجمه رزمد «Ready-to-wear»
پوشاک آماده‌به‌پوشش یک فروشگاه زنجیره‌ای والمارت (Walmart) در ایالات متحده در ۲۰۰۷" />«ClothingReadyWear» — تصویر: Clean Wal-Mart from United States — CC BY 2.0 — ویکی‌مدیا کامنز
پوشاک آماده‌به‌پوشش (RTW) – که همچنین پره‌تا‌پورته (prêt-à-porter) نامیده می‌شود، یا در کاربرد عامیانه «آف‌د‌رک» (off-the-rack) یا «آف‌د‌پگ» (off-the-peg) – اصطلاحی است برای پوشاکی که در حالت تمام‌شده و در اندازه‌های استاندارد به فروش می‌رسد، در تمایز از لباس‌های دوخته‌شده به اندازه یا سفارشی که برای قامت یک شخص خاص تهیه می‌شوند. به عبارت دیگر، این نوع پوشاک به‌صورت انبوه در اندازه‌های مختلف تولید و به همان شکل به فروش می‌رسد، نه اینکه برای یک نفر طراحی و دوخته شده باشد. اصطلاح «آف‌د‌پگ» گاهی برای اقلامی غیر از لباس نیز به کار می‌رود، مانند کیف‌دستی. این مفهوم در تقابل با اوت‌کوتور (haute couture) قرار دارد.
پوشاک آماده‌به‌پوشش جایگاهی کاملاً متفاوت در حوزه‌های مد و پوشاک کلاسیک دارد. در صنعت مد، طراحان پوشاک آماده‌به‌پوشش تولید می‌کنند که بدون تغییر قابل توجه قابل استفاده است، زیرا لباس‌های تهیه‌شده در اندازه‌های استاندارد بر اندام اکثر افراد مناسب است. آن‌ها از الگوهای استاندارد، تجهیزات کارخانه‌ای و روش‌های سریع‌تر ساخت استفاده می‌کنند تا هزینه‌ها را در مقایسه با نسخه‌ی سفارشی‌دوخته‌شده‌ی همان کالا پایین نگه دارند. برخی خانه‌های مد و طراحان مد خطوط آماده‌به‌پوشش انبوه‌تولید و به‌شکل صنعتی تولید می‌کنند، در حالی که برخی دیگر پوشاکی عرضه می‌کنند که منحصربه‌فرد نیست اما در شمارگان محدود تولید می‌شود.
تاریخچه
«Petite Panoply- Trip to Cumberland Island, Georgia (20775335400)» — تصویر: Jamie — CC BY-SA 2.0 — ویکی‌مدیا کامنز
پوشاک مردانه و کودکانه
در دوران پیش از جنگ، تولید پوشاک آماده‌به‌پوشش مردانه در ایالات متحده به دلیل هزینه‌های متعددی محدود می‌شد: پارچه، تزئینات، نیروی کار، مالیات، استهلاک، هزینه‌های حمل‌ونقل، سربار و سود (یا فقدان آن). در جریان جنگ ۱۸۱۲، این محدودیت‌ها عمدتاً منسوخ شدند و به تولید انبوه یونیفرم‌های نظامی آماده‌به‌پوشش منجر گردیدند. پوشاک آماده‌به‌پوشش باکیفیت برای مردان اندکی پس از آن به‌طور گسترده در دسترس قرار گرفت، چراکه برش‌های ساده‌ی نسبتاً جذاب و رنگ‌های ملایم مد معاصر، اندازه‌بندی متناسب را در تولید انبوه ممکن ساخت. نخستین کارخانه‌ی پوشاک آماده در شهر نیویورک در ۱۸۳۱ تأسیس شد. در جریان جنگ داخلی آمریکا، نیاز به یونیفرم‌های آماده به رشد بخش پوشاک در ایالات متحده کمک کرد.
«Post card ad Dewachter Freres clothing stores pre-1886» — تصویر: Dewachter Frères department stores (Life time: 1919) — مالکیتِ عمومی — ویکی‌مدیا کامنز
«Maison Dewachter Bordeaux, France Letterhead 1904» — تصویر: Maison Dewachter, Bordeaux, France (Life time: N / A) — مالکیتِ عمومی — ویکی‌مدیا کامنز
در ۱۸۶۸، ایزیدور، بنژامن و مودست دووخته (Dewachter) با افتتاح نخستین فروشگاه‌های زنجیره‌ای، دووخته فرر (Dewachter frères) یعنی برادران دووخته، پوشاک آماده‌به‌پوشش مردانه و کودکانه را به مشتریان بلژیکی عرضه کردند. تا ۱۹۰۴، زنجیره توسط لویی (Louis)، پسر ایزیدور، اداره می‌شد و به ۲۰ شهر و شهرستان در بلژیک و فرانسه گسترش یافته بود، به‌طوری که برخی شهرها چندین شعبه داشتند. لویی دووخته همچنین به‌عنوان نقاش منظره‌ای با شهرت بین‌المللی شناخته شد و با نام مستعار لویی دوی (Louis Dewis) نقاشی می‌کرد.
نزدیک به پایان قرن نوزدهم، لباس‌های آماده دیگر صرفاً مختص طبقات پایین‌تر تلقی نمی‌شدند، بلکه طبقه‌ی متوسط نیز آن‌ها را می‌پوشید؛ چراکه دیدگاه اجتماعی تغییر کرده و ارزش آن‌ها دگرگون شده بود. این روند در ایالات متحده آغاز شد. در ابتدا، این لباس‌ها در میان مردان از زنان محبوب‌تر بودند. در اواخر دهه‌ی ۱۸۶۰، بیست‌وپنج درصد از پوشاک تولیدشده در آمریکا آماده بود، اما تا ۱۸۹۰ این سهم به شصت درصد رسید. تا ۱۹۵۱، نود درصد از پوشاک فروخته‌شده در ایالات متحده آماده‌به‌پوشش بود. در همان دوره، دوسوم پوشاک فروخته‌شده در فرانسه آماده‌به‌پوشش بود.
پوشاک زنانه
در اوایل قرن نوزدهم، مد زنانه بسیار مزین و وابسته به دوخت دقیق بود، به همین دلیل پوشاک آماده‌به‌پوشش زنانه تا آغاز قرن بیستم به‌طور گسترده در دسترس نبود. پیش از آن، زنان لباس‌های پیش‌تر دوخته‌شده‌ی خود را تغییر می‌دادند تا با روندهای مد همگام بمانند. زنان با درآمد بالاتر لباس‌های کاملاً دوخته‌شده و نو به سبک‌های روز می‌خریدند، در حالی که زنان طبقه‌ی متوسط و پایین لباس‌هایشان را با افزودن یقه‌های جدید، کوتاه‌کردن دامن یا تنگ‌کردن کمر پیراهن با تغییرات مد وفق می‌دادند.
پذیرش گسترده‌ی پوشاک آماده‌به‌پوشش بازتاب عوامل متعددی بود از جمله نابرابری‌های اقتصادی، تمایل به داشتن صنعت مدی مستقل و افزایش توجه رسانه‌ای. تقاضا برای پوشاک زنانه‌ی مقرون‌به‌صرفه و مد روز، طراحان و فروشگاه‌های زنجیره‌ای را بر آن داشت تا لباس را به مقادیر انبوه تولید کنند که برای زنان از همه‌ی طبقات و درآمدها قابل دسترس باشد. با ظهور بازار آماده‌به‌پوشش آمریکا، طراحانی چون شانل (Chanel) با پیراهن‌های شیفت یا کاتالوگ‌های سفارش پستی که سیرز (Sears) برای مزارع روستایی می‌فرستاد به زنان امکان دادند لباس را سریع‌تر و با قیمتی ارزان‌تر تهیه کنند. معرفی مفهوم ‘پره‌تا‌پورته’ به سونیا دولونه (Sonia Delaunay) نسبت داده شده است، پس از آنکه سبک‌های هندسی او در نمایشگاه بین‌المللی هنرهای تزئینی ۱۹۲۵ (Exposition Internationale des Arts Decoratifs) در پاریس به نمایش درآمد.
عامل مهم دیگری که صنعت آماده‌به‌پوشش پدید آورد، توسعه‌ی سبکی مستقل از اروپا در ایالات متحده بود. بازار مد آمریکا از سبک پاریسی روی گرداند و به نفع یک صنعت پوشاک فردگرا که از طریق آگهی‌ها و مقالات در نشریاتی چون وومنز ور دیلی (Women’s Wear Daily)، هارپرز بازار (Harper’s Bazaar) و لیدیز هوم جرنال (Ladies Home Journal) ترویج می‌شد، حرکت کرد.
پوشاک آماده‌به‌پوشش همچنین علایق جدیدی در زمینه‌ی سلامت، زیبایی و رژیم غذایی برانگیخت، چراکه پوشاک تولیدشده اندازه‌های مشخص و استانداردشده‌ای را برای افزایش تیراژ به قصد کسب سود تعیین می‌کرد. زنان با اندام‌های درشت‌تر در یافتن پوشاک در فروشگاه‌های زنجیره‌ای با دشواری روبه‌رو می‌شدند، زیرا اکثر تولیدکنندگان دامنه‌ی محدودی از اندازه‌ها را نگه می‌داشتند و می‌فروختند.
در مجموع، مد آماده‌به‌پوشش زنان را با جدیدترین سبک‌ها و روندهای مد آشنا ساخت و به افزایش چشمگیر سود کارخانه‌های آمریکایی از $۱۲٬۹۰۰٬۵۸۳ در ۱۸۷۶ (معادل $۳۵۱ میلیون در ۲۰۲۵) به $۱٬۶۰۴٬۵۰۰٬۹۵۷ در ۱۹۲۹ (معادل $۲۳٫۷ میلیارد در ۲۰۲۵) منجر شد. انقلاب مد آماده‌به‌پوشش به گسترش صنعت مد آمریکا انجامید که پوشاک مد روز را در دسترس، مقرون‌به‌صرفه و متناسب با همه ساخت.
علاقه به پوشاک آماده از سوی ایو سن لوران (Yves Saint Laurent) برانگیخته شد؛ او نخستین طراحی بود که یک کلکسیون پوشاک آماده عرضه کرد و در ۱۹۶۶ اولین بوتیک پوشاک آماده‌ی خود به نام ریو گوش (Rive Gauche) را افتتاح کرد. اینکه آیا او موفق شد مد را دموکراتیک کند یا نه، پرسشی است که پاسخش روشن نیست، چراکه افراد کمی توان خرید طرح‌های او را داشتند؛ با این حال او راه را برای مد پوشاک آماده و تلاقی میان اوت‌کوتور و مد خیابانی هموار کرد، تلاقی‌ای که تا قرن بیست‌ویکم نیز ادامه دارد.
اوت‌کوتور و دوخت سفارشی
خانه‌های مد که یک خط اوت‌کوتور زنانه تولید می‌کنند، مانند شانل (Chanel)، دیور (Dior)، لاکروا (Lacroix) و سن لوران (Saint Laurent)، یک خط پوشاک آماده نیز تولید می‌کنند که به دلیل حجم بالاتر تولید و دسترسی بیشتر به پوشاک، سود بیشتری به دست می‌دهد. ساخت‌وساز پوشاک آماده نیز به دلیل ماهیت صنعتی‌اش با معیاری متفاوت از اوت‌کوتور سنجیده می‌شود. خطوط پوشاک آماده‌ی لوکس گاهی بر اساس یک لباس شب مشهور یا الگوی دیگری طراحی می‌شوند که سپس تکثیر شده و برای افزایش دیده‌شدن طراح تبلیغ می‌شود.
کلکسیون‌ها
در مد لوکس، کلکسیون‌های پوشاک آماده معمولاً هر فصل توسط خانه‌های مد در دوره‌ای موسوم به هفته‌ی مد عرضه می‌شوند. این رویداد در شهرهای مختلف برگزار می‌شود و برجسته‌ترین آن‌ها شامل لندن، نیویورک، میلان و پاریس است و سالی دوبار برپا می‌شود؛ نمایش‌های پاییز/زمستان (FW) در فوریه و کلکسیون‌های بهار/تابستان (SS) در سپتامبر ارائه می‌شوند. خطوط کوچک‌تر شامل کلکسیون‌های کروز و پیش‌پاییز هستند که به ارزش خرده‌فروشی یک برند می‌افزایند و بنا به صلاحدید طراح مد، به‌طور جداگانه ارائه می‌شوند. هفته‌های مد پوشاک آماده جداگانه و زودتر از هفته‌های مد اوت‌کوتور برگزار می‌شوند. برخلاف محصولات پوشاک آماده، کلکسیون‌ها برای مهمانان و چهره‌های منتخب طراح انحصاری نگه داشته می‌شوند و این امر مرزی میان دو سبک تولید ایجاد می‌کند. این کار به جای استفاده از لباس‌های ماشین‌دوز، به تلاش یک نفر تا یک تیم از هنرمندان ماهر نیاز دارد.
تحلیل رزمد: از کارخانه تا کمد؛ آنچه باید درباره‌ی پوشاک آماده بدانید
مقاله‌ی ویکی‌پدیا درباره‌ی پوشاک آماده‌پوش (ready-to-wear) نشان می‌دهد که این صنعت از ضرورت‌های جنگی و اقتصادی زاده شد، نه از دغدغه‌ی مد. اولین کارخانه‌ی تولید لباس آماده در نیویورک در سال ۱۸۳۱ تأسیس شد و نیاز به یونیفرم‌های یکپارچه در دوران جنگ به رشد این صنعت کمک کرد. از آن پس، رشد از مردان و کودکان به زنان گسترش یافت؛ گسترشی که به سبب پیچیدگی مد زنانه در قرن نوزدهم دهه‌ها به تأخیر افتاد.
آمارهای مقاله گویاست: در اواخر دهه‌ی ۱۸۶۰ تنها ۲۵ درصد از لباس‌های تولیدشده در آمریکا آماده‌پوش بودند، اما تا ۱۸۹۰ این رقم به ۶۰ درصد و تا ۱۹۵۱ به ۹۰ درصد رسید. این جهش نشان می‌دهد که آماده‌پوش در کمتر از یک قرن از استثنا به قاعده تبدیل شد. در همین بازه، سود کارخانه‌های مد آمریکا از حدود ۱۲.۹ میلیون دلار در ۱۸۷۶ به بیش از ۱.۶ میلیارد دلار در ۱۹۲۹ رسید.
نقش ایو سن لوران در ۱۹۶۶ با افتتاح بوتیک Rive Gauche نقطه‌ی عطفی بود که پیوند میان اُت‌کوتور و مد خیابانی را رسمی کرد؛ پیوندی که مقاله آن را ‘تلقیح متقابل’ می‌نامد و تا امروز ادامه دارد. خانه‌های مدی مانند شانل، دیور، لاکروا و سن لوران همزمان هم خط اُت‌کوتور و هم خط آماده‌پوش دارند، چون خط دوم به دلیل حجم بالای تولید سود بیشتری می‌آورد.
نکته‌های کلیدی
- اولین کارخانه‌ی لباس آماده‌پوش در ۱۸۳۱ در نیویورک تأسیس شد.
- در اواخر دهه‌ی ۱۸۶۰ فقط ۲۵٪ لباس‌های آمریکایی آماده‌پوش بودند؛ تا ۱۹۵۱ این رقم به ۹۰٪ رسید.
- پوشاک آماده‌پوش زنانه به دلیل پیچیدگی و تناسب دقیق مد زنانه دیرتر، در اوایل قرن بیستم، رواج یافت.
- ایو سن لوران اولین طراحی بود که در ۱۹۶۶ بوتیک آماده‌پوش زد و راه را برای تلقیح اُت‌کوتور و مد خیابانی گشود.
- خانه‌های مد بزرگ هم خط اُت‌کوتور و هم خط آماده‌پوش دارند؛ خط دوم سودآورتر است.
- هفته‌های مد آماده‌پوش در لندن، نیویورک، میلان و پاریس دو بار در سال برگزار می‌شود: فوریه (پاییز-زمستان) و سپتامبر (بهار-تابستان).
- استانداردسازی سایزها هم دسترسی را آسان‌تر کرد و هم چالش‌هایی برای سایزهای بزرگ‌تر ایجاد نمود.
این دانسته‌ها به چه کارتان می‌آید؟
دانستن تفاوت آماده‌پوش، تولید محدود و اُت‌کوتور به شما کمک می‌کند وقتی برند یا قیمتی می‌بینید، بفهمید دقیقاً چه چیزی می‌خرید. لباسی که برند بزرگ روی آن است اما در کارخانه با الگوی استاندارد دوخته شده، آماده‌پوش است، نه سفارشی؛ و این نه عیب است نه فضیلت، فقط واقعیت تولید صنعتی است.
آگاهی از اینکه استانداردسازی سایز از همان ابتدا برای افزایش سود و حجم تولید طراحی شده، نگاه واقع‌بینانه‌تری به ‘سایز ایده‌آل’ می‌دهد. اگر لباس آماده‌پوش روی تن شما کاملاً نمی‌نشیند، مشکل از شما نیست؛ سیستم از ابتدا برای بیشترین پوشش آماری طراحی شده، نه برای هر تن.
بیشتر بخوانید: اُت کوتور: تاریخچه و جایگاه خیاطی عالی در مد جهانی، بیوگرافی ایو سن لوران؛ مردی که مد را دگرگون کرد
منابع
منبع و مجوز: این نوشته ترجمه‌ی فارسیِ مقاله‌ی «Ready-to-wear» از ویکی‌پدیای انگلیسی (نسخه‌ی ترجمه‌شده) است که نویسندگانِ ویکی‌پدیا آن را تحت مجوزِ Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 منتشر کرده‌اند. متنِ این نوشته، شاملِ ترجمه و بخشِ «تحلیل رزمد»، تحت همین مجوز منتشر می‌شود و با ذکرِ منبع قابلِ بازنشر است.
تغییرات نسبت به اصل: ترجمه به فارسی؛ حذفِ پانویس‌ها، شماره‌ی ارجاع‌ها، جعبه‌های اطلاعات و بخش‌های پایانی (مانندِ «جستارهای وابسته»، «منابع» و «پیوند به بیرون»)؛ و افزودنِ بخشِ «تحلیل رزمد».
تصاویر: فقط تصاویرِ دارای مجوزِ آزاد از ویکی‌مدیا کامنز؛ نامِ پدیدآورنده و مجوزِ هر تصویر زیرِ همان تصویر آمده و مجوزِ هر تصویر فقط شاملِ همان تصویر است.
اگر مطالب ما برایتان مفید است، سایت را در گوگل به‌عنوان «منبع ترجیحی» انتخاب کنید.
انتخاب به‌عنوان منبع ترجیحی در گوگل
تایید شده توسط دیجی‌کالا