پارچه توییل: بافتی که پشت بهترین لباس‌های جهان پنهان است

ترجمه‌ی رزمد «Twill»

تویل (Twill) نوعی بافتِ پارچه است که الگویی از برجستگی‌های مورب و موازی دارد. این بافت یکی از سه نوع اصلیِ بافت است، در کنارِ بافتِ ساده (plain weave) و ساتن (satin). تویل با عبورِ نخِ پود از روی یک یا چند نخِ تار و سپس از زیرِ دو یا چند نخِ تار بافته می‌شود و این فرایند با یک ‘گام’ یا جابه‌جایی بین ردیف‌ها تکرار می‌شود تا الگوی مورب مشخصه ایجاد گردد. به دلیلِ این ساختار، تویل معمولاً آویزشِ خوبی دارد.

دسته‌بندی

بافت‌های تویل را می‌توان از چهار دیدگاه دسته‌بندی کرد:

1. بر اساسِ نوعِ گام‌برداری:

• گامِ تاری: تویلِ گامِ تاریِ ۳/۱ و غیره.
• گامِ پودی: تویلِ گامِ پودیِ ۲⁄۳ و غیره.

1. بر اساسِ جهتِ خطوطِ تویل بر روی رویه‌ی پارچه:

• تویلِ S، یا بافتِ تویلِ دست‌چپ: ۲/۱ S و غیره.
• تویلِ Z، یا بافتِ تویلِ دست‌راست: ۳/۲ Z و غیره.

1. بر اساسِ نخِ رویه (تار یا پود):

• بافتِ تویلِ رویه‌تاری: ۴/۲ S و غیره.
• بافتِ تویلِ رویه‌پودی: ۱⁄۳ Z و غیره.
• بافتِ تویلِ دو رویه: ۳/۳ Z و غیره.

1. بر اساسِ ماهیتِ خطِ تویلِ تولیدشده:

• بافتِ تویلِ ساده: ۱⁄۲ S، ۳/۱ Z و غیره.
• بافتِ تویلِ گسترش‌یافته: ۴/۳ S، ۳/۲ Z و غیره.
• بافتِ تویلِ چندگانه: ۲⁄۳/۳/۱ S و غیره.

ساختار

در بافتِ تویل، هر نخِ پود یا لایِ پُرکننده به صورتِ پیوسته از روی نخ‌های تار رد می‌شود و با حرکتِ مداومِ به راست یا چپ، الگویی از خطوطِ مورب مشخص پدید می‌آورد. این الگوی مورب را ‘وِیل’ (wale) نیز می‌نامند. فلوت (float) آن بخشی از نخِ تار است که از روی دو یا چند نخِ پود رد می‌شود.

بافتِ تویل به سه یا چند چارچوبِ کمکی (harness) نیاز دارد که این تعداد به پیچیدگیِ بافت بستگی دارد؛ تویل دومین بافتِ پایه‌ای است که می‌توان با یک دستگاهِ بافندگیِ نسبتاً ساده تولید کرد.

بافتِ تویل اغلب به صورت یک کسر نشان داده می‌شود، مانند ۲⁄۱، که در آن صورت کسر نشان‌دهنده‌ی تعداد هارنس‌هایی است که بالا می‌روند (و در نتیجه نخ‌هایی که از روی آن‌ها رد می‌شود: در این مثال، دو)، و مخرج کسر نشان‌دهنده‌ی تعداد هارنس‌هایی است که هنگام قرار گرفتن یک نخ پودی پایین می‌روند (در این مثال، یک). کسر ۲⁄۱ به صورت ‘دو بالا، یک پایین’ خوانده می‌شود (کسر مربوط به بافت ساده ۱⁄۱ است). حداقل تعداد هارنس‌های مورد نیاز برای تولید یک تویل را می‌توان با جمع کردن اعداد موجود در کسر تعیین کرد؛ برای مثال توضیح داده‌شده، تعداد هارنس‌ها سه است. بافت تویل را می‌توان از روی خطوط مورب آن تشخیص داد.

ویژگی‌ها

پارچه‌های توئیل از نظر فنی دارای رو و پشت هستند، برخلاف بافت ساده که دو طرف آن یکسان است. طرف رویی توئیل ‘روی فنی’ و طرف پشتی آن ‘پشت فنی’ نامیده می‌شود. طرف روی فنی یک پارچه‌ی توئیل، طرفی است که دندانه‌های مورب در آن برجسته‌تر است؛ این طرف معمولاً بادوام‌تر و زیباتر است، اغلب به‌عنوان طرف نمایشی پارچه به کار می‌رود و طرفی است که هنگام بافندگی دیده می‌شود. اگر بر روی روی فنی، شناورهای تار (یعنی تار از روی دو یا چند پود رد شود) وجود داشته باشد، بر روی پشت فنی شناورهای پود (پود از روی دو یا چند تار رد می‌شود) وجود خواهد داشت. اگر دندانه‌ی مورب توئیل در یک طرف به سمت راست و بالا برود، در طرف دیگر به سمت چپ و بالا خواهد رفت. پارچه‌های توئیل در حین بافت ‘بالا’ و ‘پایین’ ندارند.

پارچه‌های نازک و شفاف به ندرت با بافت توئیل تولید می‌شوند. از آنجا که سطح توئیل از پیش دارای بافت و طرح جالب توجهی است، توئیل‌های چاپ‌شده (که طرحی روی پارچه چاپ می‌شود) بسیار کمتر از بافت‌های ساده‌ی چاپ‌شده رایج‌اند. هنگامی که توئیل‌ها چاپ می‌شوند، این کار معمولاً روی پارچه‌های سبک‌وزن انجام می‌گیرد.

کثیفی و لکه روی سطح ناهموار توئیل‌ها کمتر از سطح صاف، مانند بافت‌های ساده، به چشم می‌آید و در نتیجه توئیل‌ها اغلب برای لباس‌های کاری محکم و روکش‌های بادوام به کار می‌روند—برای مثال، دنیم (denim) یک توئیل است. علاوه بر این، دوام، مقاومت در برابر چروک و نگهداری آسان توئیل، آن را برای طیف گسترده‌ای از اقلام دیگر مانند کت، شلوار، کوله‌پشتی و حتی پرده مناسب می‌سازد.

تعداد کمتر تقاطع‌ها در توئیل‌ها در مقایسه با سایر بافت‌ها به نخ‌ها اجازه می‌دهد آزادانه‌تر حرکت کنند و به همین دلیل نرم‌تر و انعطاف‌پذیرتر بوده و آویزش بهتری نسبت به منسوجات با بافت ساده دارند. توئیل‌ها همچنین نسبت به پارچه‌های با بافت ساده از چروک بهتر باز می‌گردند. هنگامی که تعداد تقاطع‌ها کمتر است، نخ‌ها می‌توانند فشرده‌تر کنار هم قرار گیرند و پارچه‌هایی با تراکم بالا تولید کنند. با تراکم بیشتر، از جمله توئیل‌های پرتراکم، پارچه بادوام‌تر بوده و در برابر هوا و آب مقاوم‌تر است.

توئیل‌ها را می‌توان به سه دسته‌ی متقارن، تارپوش و پودپوش تقسیم کرد. توئیل‌های متقارن دارای مقدار یکسانی از نخ‌های تار و پود هستند که در هر دو طرف پارچه دیده می‌شوند. توئیل‌های تارپوش نخ‌های تار بیشتری در طرف رویی دارند و توئیل‌های پودپوش نخ‌های پود بیشتری در طرف رویی دارند. توئیل‌های متقارن شامل فولار (foulard) یا سوراه (surah)، هرینگبون (herringbone)، هاندزتوث (houndstooth)، سرج (serge)، شارکسکین (sharkskin) و فلانل توئیل می‌شوند. توئیل‌های تارپوش شامل کاوالری توئیل (cavalry twill)، چینو (chino)، کاورت (covert)، دنیم، دریل (drill)، توئیل تزئینی (fancy twill)، گابادین (gabardine) و توئیل آستری می‌شوند.