کفش اسپکتیتور: تاریخچه، توصیف و حضور در فرهنگ عامه

۶ دقیقه مطالعه
یک جفت کفش رسمی بنددار مشکی و سفید با طرح بروگ روی میز چوبی کنار کلاه و روزنامه

ترجمه‌ی رزمد «Spectator shoe»

کفشِ اسپکتیتور (spectator shoe)، که با نامِ کو-ریسپاندنت (co-respondent shoe) نیز شناخته می‌شود، سبکی از کفشِ پاشنه‌کوتاه از نوعِ آکسفورد، نیمه‌بروگ یا بروگِ کامل است که از دو رنگِ متضاد ساخته می‌شود؛ معمولاً پنجه و پاشنه و گاهی پانل‌های بندِ کفش به رنگِ تیره‌تری نسبت به بدنه‌ی اصلیِ کفش هستند. این سبک از کفش به قرن نوزدهم بازمی‌گردد، اما اوجِ محبوبیتِ خود را در دهه‌ی ۱۹۲۰ و دهه‌ی ۱۹۳۰ تجربه کرد.

«Oxford full brogue spectator shoes» — تصویر: Sobebunny — CC BY-SA 3.0 — wikimedia (Openverse)

توصیف

ترکیب‌های رنگیِ رایج شامل بدنه‌ای سفید با پنجه و پاشنه‌ی مشکی، قهوه‌ای یا بژ است، هرچند رنگ‌های دیگر نیز می‌توانند به کار روند. کفشِ اسپکتیتور معمولاً تماماً چرمی است، اما می‌توان آن را با بدنه‌ای از جنسِ کنواس، مش یا جیر نیز ساخت. اسپکتیتور در ابتدا از چرمِ گوساله‌ی بیدی و جیرِ سفیدِ باک یا جیرِ معکوسِ گوساله ساخته می‌شد. بخشِ سفیدِ آن گاهی از جنسِ مش بود تا در هوای گرم تهویه‌ی بهتری فراهم کند.

کفشِ زینی

کفشِ زینی (saddle shoe)، که سبکِ دیگری از کفشِ آکسفوردِ دورنگ است، از کفشِ اسپکتیتور با داشتنِ پنجه‌ای ساده و پانلِ تزئینیِ مشخصِ زین‌شکلِ قرارگرفته در میانِ کفش متمایز می‌شود.

«1930s Shoes-1» — تصویر: gkdavie — CC BY 2.0 — flickr (Openverse)

ریشه‌ی نام

کفاشِ انگلیسی جان لاب (John Lobb) مدعی است که اولین کفشِ اسپکتیتور را در سالِ ۱۸۶۸ به عنوانِ کفشِ کریکت طراحی کرده است.

در دهه‌ی ۱۹۲۰ و دهه‌ی ۱۹۳۰ در انگلستان، این سبک برای یک جنتلمن بیش از حد پُرزرق‌وبرق تلقی می‌شد و از این رو سبکی بی‌ذوقانه خوانده می‌شد. چون این سبک در میانِ لاف‌زنان و افرادِ بی‌شرافت که گاهی با پرونده‌های طلاق مرتبط بودند محبوبیت داشت، لقبِ کو-ریسپاندنت شو به آن داده شد. این نام بازیِ کلامی بر روی ‘چیدمانِ رنگِ چرمِ مشابه’ روی کفش بود، و همچنین به این دلیل که ‘کو-ریسپاندنت’ توصیفِ حقوقیِ شخصِ ثالثی است که در پرونده‌ی زنا هنگامِ ارتکابِ جُرم با طرفِ مقصر دستگیر شده باشد. والیس سیمپسون (Wallis Simpson) به پوشیدنِ این سبک شهرت داشت، هرچند گفته می‌شد که او زناکار بود و این ادوارد هشتم بود که نقشِ کو-ریسپاندنت را ایفا می‌کرد.

در فرهنگِ عامه

در رمانِ ۱۹۸۴ جِی. جی. بالارد (J. G. Ballard) و فیلمِ ۱۹۸۷ استیون اسپیلبرگ (Steven Spielberg) به نامِ امپراتوریِ خورشید (Empire of the Sun)، قهرمانِ داستان جیم گراهام (Jim Graham) با بازیِ کریستین بیل (Christian Bale) به کفش‌های گلفِ اسپکتیتورِ یک زندانیِ دیگر چشم دوخته است. پس از مرگِ آن زندانی، دکتر رانسوم (Dr. Ransome) با بازیِ نایجل هاورز (Nigel Havers) کفش‌ها را به عنوانِ هدیه به او می‌دهد.

در فیلمِ ۱۹۹۲ هافا (Hoffa)، جک نیکلسون (Jack Nicholson) و دنی دویتو (Danny DeVito) با کفش‌های اسپکتیتور از کفاشِ ویسکانسینی آلن ادمونز (Allen Edmonds) (به‌طورِ مشخص مدلِ بردستریت) تأمین شدند.

در درامِ جنایی بردواک امپایر (Boardwalk Empire) که در دهه‌ی ۱۹۲۰ می‌گذرد، شخصیتِ ایناک ‘ناکی’ تامپسون (Enoch ‘Nucky’ Thompson) را می‌توان با کفش‌های اسپکتیتورِ بژ-و-مشکی دید، به‌ویژه در سکانسِ تیتراژِ ابتدایی.

در رمان و اقتباسِ تلویزیونیِ ویکرام ست (Vikram Seth) به نامِ پسرِ مناسب (A Suitable Boy)، هارِش خانا (Haresh Khanna) مدیرِ یک کارخانه‌ی کفش‌سازی است که به خاطرِ ‘کفش‌های کو-ریسپاندنتِ’ خود مورد تمسخر قرار می‌گیرد.

در دکتر هو (Doctor Who)، دکترِ هفتم (Sylvester McCoy) یک جفت کفشِ اسپکتیتور می‌پوشید.

در فیلمِ ۲۰۲۰ تنِت (Tenet)، نیل (Neil) را می‌توان با کفش‌های اسپکتیتور دید.

در رمانِ ۲۰۲۲ کیت اَتکینسون (Kate Atkinson) به نامِ معبدهای شادمانی (Shrines of Gaity) که در لندنِ ۱۹۲۶ می‌گذرد، شخصیتِ لاندور (Landor) کفش‌های کو-ریسپاندنت می‌پوشد.

تحلیل رزمد: وقتی دو رنگ یک کفش را جنجالی می‌کنند

کفش اسپکتیتور، که با نام «کو-رسپاندنت» نیز شناخته می‌شود، نمونه‌ای است از اینکه چگونه یک طراحی ساده و فنی می‌تواند بار فرهنگی و اجتماعی سنگینی پیدا کند. این کفش از اواخر قرن نوزدهم وجود داشته، اما اوج محبوبیتش در دهه‌های ۱۹۲۰ و ۱۹۳۰ بوده؛ دقیقاً در همان دوره‌ای که در انگلستان آن را نشانه‌ی بی‌ذوقی و تجاوز از حدود اخلاق رسمی می‌دانستند.

نکته‌ی جالب اینجاست که بدنامی اجتماعی این کفش در انگلستان، نه از شکل بلکه از کسانی برخاست که آن را می‌پوشیدند: افرادی که با طلاق و روابط خارج از ازدواج پیوند داشتند. نام «کو-رسپاندنت» بازی زبانی ظریفی بود میان ترکیب رنگ چرم و اصطلاح حقوقی برای طرف سوم در دعاوی زناشویی. همین وجهه‌ی دوگانه، کفش اسپکتیتور را به نمادی تبدیل کرد که هم جذاب بود و هم بحث‌برانگیز.

از نظر ساختاری، این کفش اکسفورد یا نیمه‌بروگ با دو رنگ متضاد است و معمولاً بدنه‌ای روشن دارد با نوک و پاشنه‌ای تیره‌تر. پیکربندی اصلی آن از چرم گوساله‌ی ویلو و چرم جیر سفید ساخته می‌شد، اما نسخه‌هایی با بدنه از جنس‌های دیگر نیز وجود داشته است.

نکته‌های کلیدی

  • کفش اسپکتیتور سبکی دو رنگ از کفش اکسفورد است که معمولاً بدنه‌ای روشن با نوک و پاشنه‌ای تیره‌تر دارد.
  • انگلیسی‌ها ادعا می‌کنند که کفاش انگلیسی جان لاب نخستین نمونه را در ۱۸۶۸ به‌عنوان کفش کریکت طراحی کرد.
  • در دهه‌های ۱۹۲۰ و ۱۹۳۰ در انگلستان، این کفش به‌دلیل پوشیدنش توسط افراد مرتبط با دعاوی زناشویی، لقب «کو-رسپاندنت» گرفت.
  • والیس سیمپسون از چهره‌های مشهوری بود که این کفش را می‌پوشید و نامش با همان داستان زناشویی گره خورده بود.
  • کفش اسپکتیتور با کفش زینی (saddle shoe) متفاوت است؛ کفش زینی پنل تزئینی مشخصی در وسط پا دارد.
  • این کفش در آثار فرهنگی متعددی حضور داشته، از رمان و فیلم ‘امپراتوری خورشید’ تا سریال ‘بوردواک امپایر’ و فیلم ‘تنت’.

این دانسته‌ها به چه کار می‌آید؟

اگر می‌خواهید کفش اسپکتیتور بخرید یا بپوشید، دانستن تفاوت آن با کفش زینی کمک می‌کند تا در انتخاب اشتباه نکنید؛ نوک ساده و پنل میانی، نشانه‌ی کفش زینی است نه اسپکتیتور. همچنین آگاهی از پیشینه‌ی رنگ‌بندی اصلی (بدنه‌ی روشن، نوک و پاشنه‌ی تیره) کمک می‌کند نمونه‌های اصیل‌تر را از تقلیدهای سطحی تشخیص دهید.

از منظر ست‌کردن، این کفش از همان ابتدا طراحی‌ای با شخصیت قوی داشته و در بسیاری از آثار سینمایی و ادبی برای نشان‌دادن تیپ‌های خاص به کار رفته است. همین پیشینه نشان می‌دهد که اسپکتیتور کفشی است که بی‌اراده توجه می‌کشد؛ پس اگر می‌خواهید آن را وارد کمد خود کنید، بهتر است با ست‌هایی بپوشیدش که از این جلب توجه هراس ندارند.

بیشتر بخوانید: کفش وینکل‌پیکر: نوک‌تیزی که راک را پوشید، کفی کفش: ساختار، انواع و کارکرد

منابع

منبع و مجوز: این نوشته ترجمه‌ی فارسیِ مقاله‌ی «Spectator shoe» از ویکی‌پدیای انگلیسی (نسخه‌ی ترجمه‌شده) است که نویسندگانِ ویکی‌پدیا آن را تحت مجوزِ Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 منتشر کرده‌اند. متنِ این نوشته، شاملِ ترجمه و بخشِ «تحلیل رزمد»، تحت همین مجوز منتشر می‌شود و با ذکرِ منبع قابلِ بازنشر است.

تغییرات نسبت به اصل: ترجمه به فارسی؛ حذفِ پانویس‌ها، شماره‌ی ارجاع‌ها، جعبه‌های اطلاعات و بخش‌های پایانی (مانندِ «جستارهای وابسته»، «منابع» و «پیوند به بیرون»)؛ و افزودنِ بخشِ «تحلیل رزمد».

تصاویر: فقط تصاویرِ دارای مجوزِ آزاد از ویکی‌مدیا کامنز و Openverse؛ نامِ پدیدآورنده و مجوزِ هر تصویر زیرِ همان تصویر آمده و مجوزِ هر تصویر فقط شاملِ همان تصویر است.

اگر مطالب ما برایتان مفید است، سایت را در گوگل به‌عنوان «منبع ترجیحی» انتخاب کنید.

انتخاب به‌عنوان منبع ترجیحی در گوگل

دیدگاهت را بنویس