مد اخلاق گرا یا سبز
مد بهعنوان دومین صنعت آلاینده جهان، با فشار روزافزون مصرفکنندگان برای تغییر روش تولید روبهروست؛ تقاضا برای محصولاتی مانند پنبه ارگانیک و چرم وگان تنها در سال ۲۰۱۸ حدود ۴۷ درصد افزایش یافت. مد اخلاقگرا یعنی تولید بر اساس نیاز واقعی، استفاده از مواد بازیافتی و پرهیز از انباشت کالاهای فروختهنشده؛ رویکردی که برخی برندها و طراحان پیشرو آن را جدی گرفتهاند. پیام اصلی این است که آینده مد، در گرو مسئولیتپذیری زیستمحیطی و اجتماعی است.
چگونه مد می تواند اخلاق گرا شود؟
منبع: مجله ماری کِلِر[1] نویسنده: الکساندرا پیزوتو[2]
مترجم: نسرین لیری ۴ آذر ۱۳۹۹
تخمین زمان مطالعه:۵ دقیقه
مد، دومین صنعت آلودهکننده کره زمین با چرخشی زیستمحیطی عمل میکند و اخلاق را در همه سطوح بازیابی میکند. تولید پایدار، ابتکارات سازگار با محیط زیست و برچسب های نمادین، شما همه چیز را در مورد این الگوی جدید خواهید دانست.
آینده مد اخلاقی خواهد شد … یا نخواهد شد ! دستکم این همان چیزی است که امروزه علاقهمندان به لباسهای سری دوزی مطالبه میکنند، به عنوان مثال، بنابر گزارش متخصص تجارت الکترونیکی Lyst، گزارش سالانه نشان میدهد جستجو در مورد لباسهای ساخته شده از پنبه ارگانیک یا با چرم وگان در سال ۲۰۱۸، ۴۷٪ افزایش یافته است. این افزایش قابل توجّه حدود دو برابر است و به موازات سیگنالهای قوی، مانند تعداد پستهای اینستاگرام با برچسب #sustainablefashion (مد سازگار با محیط زیست) که در همان سال به ۳ میلیون رسیده، روی داده است. پشت این ارقام، پیام واضحی وجود دارد: مد باید سبز شود ! مصرفکنندگان بیش از هر زمان دیگری از تأثیرات مخرب تولید بیش از حدّ صنعت نساجی بر محیط زیست مطلع شدهاند، اکنون بدنبال مدی اخلاق گرا [3] و مسئولیتپذیر هستند که نه برای کره زمین و نه برای کسانی که در آن ساکن هستند آسیب زا باشد.

طراحان متعهّد
مد اخلاق گرا، خواستهای است که برخی از بازیگران در دایره مد به آن با قدرت پاسخ میدهند. برندهای کم سابقهای مانند باتر[4] و ماریَن سِرِ[5]، بازیافت موادّ اولیه را یکی از دستورالعملهای الهامات هنری خود می سازند. برخی مانند گروه وِتما[6] تا آنجا پیش میروند که با قرار دادنِ لوگوی خود در کنار یک دسته ساده از لباسهای کارکرده، اسراف منسوجات را در ویترین فروشگاههای بزرگ به نمایش میگذارند. موضوع چیست؟ دمنا گواسالیا[7] در زمان برپاکردن این نمایش بینظیر در فروشگاه بزرگ هَرودز[8]، اظهار داشت: “برندها باید به سادگی بر اساس تقاضا تولید کنند و از تجمع کالاهای فروخته نشده جلوگیری کنند”.
محبوبترین رویکردها در حیطه مد اخلاق گرا به طور معمول از طرف برندهای مستقل، با موقعیت دسترسی میانبرد و با کارکردِ زیباییشناسی جذاب ارائه میشوند.

گروههای بزرگ لوکس، به نوبه خود، اقدامات نمادین انجام میدهند، برندهای اِل و ام هاش[9] و کِرینگ[10]، هر یک به روش خود، به نفع محیط زیست متعهد شدهاند. طرح تخصیص بودجه به تحقیقات محیطزیستی، خریداری شرکتهای نوپا (استارت آپها)ی متخصص در فنآوریهای زیستی یا حتی نوآوریهای داخلی در زمینه نساجی روی داد. برای اطمینان از یک گذار اکولوژیکی پربار، همه چیز خوب پیش میرود؛همچنین برندها به مشتریان خود قابلیت ردیابی بهتری از محصولاتشان را ارائه میدهند.

از سوی دیگر، برخی از برندهای لوکس مانند استلا مک کارتنی[11] نیز با تولید لباسهایی از چرم گیاهی همچنان در میان دیگر برندها در حوزه مد اخلاق گرا پیشگام هستند. چرا که طراح وگان همواره از قربانی کردن رفاه حیوانات به نفع الزامات سبکی خودداری کرده است. این موضوع اکنون به مسئلهی کلیدی تبدیل شده است، در دو سال گذشته نیز نشان داده شده که تولید محصولات از خز حیوانی توقف یافته است. گوچی[12]، ورساچه[13]، مایکل کورس[14] و … همه اعلام کردهاند که به طور انحصاری به چرم مصنوعی روی میآورند!
ابتکارات در چهارچوب مد اخلاق گرا مورد استقبال قرار گرفته !

در طرف دیگرِ عرصه مد، برند های مد سریع[15]، که به طور مستمر بخاطر مدلهای تجاری کمتر “سازگار با محیط زیست“[16] خود انگشت اتهام به سمتشان گرفته شده است، سعی میکنند با اقدامات کم و بیش متقاعد کننده وجدان خود را توجیه کنند. مجموعههای کپسول[17] ساخته شده از مواد اولیه ارگانیک، جمعآوری لباسهای دست دوم در فروشگاهها، تحقیق و توسعه مواد اولیه نوآورانه: همهی این فعّالیتها تلاش دارند که این برندها را از اتهامات ضدّ محیط زیستی مُبرا کنند. به این ترتیب باید خاطرنشان کرد، لباسی از برند اچ اند ام[18] وجود دارد که تنها از بطریهای پلاستیکی صید شده از اقیانوسها ساخته شده است یا کفش هایی که از پیناتکس[19] (نوعی چرم مصنوعی از پوست آناناس) درست شدهاند یا حتی گوشوارههایی که از ضایعات شلوار جین به دست آمده است.
و امّا محبوبترین رویکردها در حیطه مد اخلاق گرا به طور معمول از طرف برندهای مستقل، با موقعیت دسترسی میانبرد و با کارکردِ زیباییشناسی جذاب ارائه میشوند. به عنوان نمونه، در فرانسه، کمپانی وجا[20] کفشهای ورزشی از پلی استر بازیافت شده و لاستیک طبیعی مطابق با اصول تجارت عادلانه تولید میکند و همه این فرآیند بدون تبلیغات است. توجه داشته باشید که مورد اخیر همان تبلیغات به همان اندازه برای محیط زیست آلاینده است. در امریکا، تنها لیبل یا برچسب اصلاحات است که تضمین میکند لباسهای زنانه ۱۰۰ درصد سازگار با محیط زیست هستند. علاوه براینکه این برچسبها در لس آنجلس ساخته میشود. بسیاری از ابتکارات با روشهای نوآورانه، کاملاً مصمّم هستند به سازگار کردن تولیدات سری دوزی با محیط زیست: آماده و پوشیده و مطلوب.
اکنون زمان آن فرا رسیده است !

همچنین بخوانید:چرم وگان یا چرم گیاهی چیست؟
همچنین بخوانید:از مد آهسته چه میدانید؟ از همین مترجم
همچنین بخوانید:معیار ارزشیابی مد پایدار چیست؟
پانوشتها:
[1] https://www.marieclaire.fr/mode-ethique,1317967.asp
[2] Alexandra Pizzuto – 22/04/2020
[3] mode éthique
[4] Botter برند تولید پوشاک هلندی که بیشتر در حوزه پوشاک مردانه فعالیت می کند.
[5] Marine Serre برند تولید پوشاک فرانسوی، طراحی های این برند به عنوان طراحی هایی هوشمند و برای آینده شناخته شده است.
[6] collectif Vêtements
برند “وِتما” (معادل فرانسوی واژه لباس) که توسط دمنا گواسالیا، طراح مد گرجستانی در سال 2014 در فرانسه تأسیس شد.
[7] Demna Gvasalia
طراح مد گرجستانی و مدیر هنری خانه مد بالنسیاگا و موسس برند وِتما
[8] Harrods
هرودز شرکت خردهفروشی بریتانیایی است، که در زمینه توزیع و فروش پوشاک، موادغذایی و کالاهای لوکس فعالیت مینماید. شرکت هرودز در سال ۱۸۳۴ توسط چارلز هنری هرود تأسیس شد.
[9] LVMH
ال و ام هاش، شرکت فرانسوی و چندملیتی ارائهدهنده کالاهای لوکس است، که دفتر مرکزی آن در شهر پاریس مستقر است. این شرکت در سال ۱۹۸۷ پس از ادغام خانه مد لویی ویتون، با شرکت موئه هنسی، تشکیل شد.
[10] Kering
کرینگ، شرکت هلدینگ چندملیتی و فرانسوی است، که در زمینه طراحی، تولید و توزیع کالاهای لوکس، کالاهای ورزشی و مدیریت فروشگاههای خردهفروشی فعالیت مینماید. این شرکت، محصولات خود را در ۱۲۰ کشور عرضه میکند. شرکت کرینگ در سال ۱۹۶۳ توسط تاجر فرانسوی، فرانسوا پینو تأسیس شد.
[11] Stella McCartney
برند لوکس تولید کالا و لباس لوکس که توسط طراح مد و فعال حقوق حیوانات تاسیس شده است.
[12] Gucci
گوچی، نشان تجاری ایتالیایی در صنعت مد و کالاهای چرمی است، که متعلق به گروه گوچی میباشد، که خود زیرمجموعهای از شرکت فرانسوی کرینگ بهشمار میآید. شرکت گوچی در سال ۱۹۲۱ توسط گوچیو گوچی، تأسیس شد. امروزه دفتر مرکزی این شرکت، در شهر فلورانس، ایتالیا قرار دارد.
[13] Versace
ورساچه یا ورساچی شرکت پوشاک و خانه مد ایتالیایی است که در سال ۱۹۷۸ توسط جیانی ورساچه تأسیس شد. اولین بوتیک ورساچه در سال ۲۰۰۰ در شهر رجیو کالابریا راهاندازی گردید. امروزه برند ورساچه یکی از بزرگترین خانههای مد در جهان بهشمار میرود.
[14] Michael Kors
مایکل کورس برند تولید کالای لوکس آمریکایی است. مدیر اجرایی و افتخاری آن خود مایکل کورس طراح مد معروف است. مایکل کورس تاکنون برای افراد سرشناسی چون میشل اوباما، جنیفر لوپز، گوئینت پالترو و آلیشا کیز به طراحی لباس پرداخته است.
[15] fast-fashion
[16] “green-friendly”
[17] Collections capsule
در دنیای لباس و مد، یک مجموعه کپسول، یک سری لباس یا محصولات را مشخص می کند که به طور کلی از چند قطعه در سری های محدود تشکیل شده است، برای مدت زمان نسبتاً کوتاهی، از چند روز تا چند هفته در محدوده خارج از نمایش مجموعه های دائمی یا فصلی مد توزیع می شود.
[18] H&M
اچ اند ام، شرکت سوئدی و چندملیتی خردهفروشی لباس است، که به دلیل ارائه محصولات فست-فشن در بازار پوشاک مردان، زنان، نوجوانان و کودکان شناخته شده میباشد. شرکت اچ اند ام در ۴۳ کشور دارای شعبه، فروشگاه و مرکز خرید است.
[19] Piñatex
[20] Veja
برند تولید کفش و لوازم جانبی فرانسوی که تولیداتش در بیش از 1800 خرده فروشی در 45 کشور جهان به فروش می رسد.
پرسشهای پرتکرار
مد اخلاقگرا یا سبز دقیقاً به چه معناست؟
مد اخلاقگرا به رویکردی در صنعت پوشاک گفته میشود که در آن تولید، توزیع و مصرف لباس بهگونهای انجام میشود که کمترین آسیب را به محیط زیست و انسانها وارد کند؛ از جمله استفاده از مواد اولیه پایدار مانند پنبه ارگانیک یا چرم وگان و رعایت حقوق کارگران در زنجیره تولید.
چرا صنعت مد برای محیط زیست مضر شناخته میشود؟
بر اساس این مقاله، مد دومین صنعت آلودهکننده کره زمین است. تولید بیش از حد در صنعت نساجی آسیبهای جدی زیستمحیطی به همراه دارد که آگاهی مصرفکنندگان نسبت به آن در سالهای اخیر بهطور چشمگیری افزایش یافته است.
آیا واقعاً تقاضا برای مد پایدار در حال رشد است؟
بله. طبق گزارش سالانه پلتفرم تجارت الکترونیکی Lyst، جستجو برای لباسهای ساختهشده از پنبه ارگانیک یا چرم وگان در سال ۲۰۱۸ حدود ۴۷ درصد افزایش یافت. همچنین در همان سال، تعداد پستهای اینستاگرام با هشتگ #sustainablefashion به ۳ میلیون رسید.
چرم وگان چیست و چه تفاوتی با چرم معمولی دارد؟
چرم وگان نوعی جایگزین مصنوعی یا گیاهی برای چرم حیوانی است که در تولید آن از پوست حیوانات استفاده نمیشود. این انتخاب هم از نظر حقوق حیوانات و هم از نظر برخی جنبههای زیستمحیطی مورد توجه طرفداران مد اخلاقگرا قرار میگیرد.
به عنوان مصرفکننده چطور بفهمم یک برند واقعاً اخلاقگراست یا فقط ادعا میکند؟
به دنبال برچسبها و گواهینامههای معتبر زیستمحیطی و اجتماعی باشید، شفافیت برند در مورد زنجیره تأمین و شرایط کار کارگران را بررسی کنید و از منابع مستقل مانند گزارشهای تخصصی صنعت استفاده کنید. صرف استفاده از کلمه «سبز» یا «پایدار» در تبلیغات بهتنهایی کافی نیست.
مد سریدوزی یا «slow fashion» چه ارتباطی با مد اخلاقگرا دارد؟
علاقهمندان به لباسهای سریدوزی (slow fashion) در برابر مد سریع (fast fashion) قرار میگیرند و خواهان تولید کمتر، با کیفیت بالاتر و با رعایت اصول اخلاقی هستند. این رویکرد یکی از پایههای اصلی مد اخلاقگرا محسوب میشود.