الیاف و پارچههای سازگار با محیط زیست
«دوستدار محیط زیست» بودن یک پارچه لزوماً به معنای طبیعی بودن آن نیست؛ بلکه مهم این است که فرایند تولید الیاف به اکوسیستم آسیب نزند و امکان بازیافت یا استفادهی دوباره وجود داشته باشد. به همین دلیل الیافی مانند کنف، بامبو، پنبهی طبیعی و حتی پلیاستر قابل بازیافت (rPET) در این دسته قرار میگیرند، در حالی که الیاف طبیعی مانند چرم و پشم الزاماً سازگار با محیط زیست نیستند.
الیاف و پارچههای سازگار با محیط زیست
چرا باید از پارچههایی با الیافِ سازگار با طبیعت استفاده کنیم؟
منبع: لوان تکس [1]
مترجم: هدا فهیم
تخمین زمان مطالعه: ۵ دقیقه
الیاف و پارچههای سازگار با محیط زیست ضروری هستند.
قبل از این که راجع به این مطلب صحبت کنیم، باید بگوییم که الیاف طبیعی با الیاف سازگار با محیط زیست تفاوت دارند. الیاف طبیعی شامل چرم، پشم، و دیگر مواد حیوانی است که البته اگر صادق باشیم چندان هم سازگار با محیط زیست نیستند. فرایند پشمچینی از گوسفندها بدون اغراق فرایندی غم انگیز و ناراحت کننده است. همین روند برای کرک و چرم حیوانات هم صادق است. اما موضوع بحث اصلی در اینجا الیاف و پارچههایی هستند که واقعاًسازگار با محیط زیست باشند.
الیاف و پارچههای “واقعاً” سازگار با محیط زیست چه نوع الیافی هستند؟
واژهی “دوستدار محیط زیست” نشان میدهد که این الیاف برای اکوسیستم و طبیعت خوب بوده و برای طبیعت مشکلی ایجاد نمی کنند.عبارت ” دوستدار طبیعت” به این معنی نیست که الیاف طبیعی بوده و از طبیعت به دست می آیند؛ با این حال اگر بتوان الیاف طبیعی را بدون آسیب زدن به طبیعت به دست آورد، میشود آنها را جزء انواع دوستدار طبیعت به حساب آورد. از طرف دیگر، واژه ی دوستدار طبیعت همیشه به این معنی نیست که این الیاف به طور کامل طبیعی هستند. برای مثال rPET (مخفف الیاف پلی استر قابل بازیافت) جزء الیاف کاملا مصنوعی است اما هنوز سازگار با محیط زیست نیز محسوب می شود چون قابلیت بازیافت دارد. الیاف و پارچههای سازگار با محیط زیست

به طور خلاصه، ما زمانی می توانیم بگویم که پارچه ی مورد نظر دوستدار محیط زیست است که پروسهی تولید الیاف صدمهای به اکوسیستم جهان نزندو در عینحال قابل بازیافت یا استفادهی دوباره باشند. کنف، بامبو، ابریشم، سویا و پنبه طبیعی از جملهی این الیاف هستند. الیاف و پارچههای سازگار با محیط زیست
درست است که ما از وقت گذرانی در سواحل دریا لذت می بریم ولی باید بدانیم زمانی که جهان زیر آب رفت، زندگی زیر دریا اصلا برای ما مناسب نخواهد بود! برای نجات طبیعت و در اصل نجات خودمان باید شروع به استفاده از محصولات دوستدار طبیعت از جمله الیاف سازگار با محیط زیست کنیم.
چرا ما به الیاف دوستدار محیط زیست نیاز داریم؟
جواب این سوال خیلی ساده است: ” برای نجات طبیعت”. اما در ابتدا لازم است اندکی راجع به اثرالیاف غیر سازگار با محیط زیست بر طبیعت توضیح دهیم. الیاف و پارچههای سازگار با محیط زیست
برای مثال اکریلیک را در نظر بگیرید. این الیاف ۱۰۰٪ مصنوعی بوده و زیست تخریب پذیر هم نیستند. میزان بازیافت و استفادهی مجدد از آنها چقدر است؟ صفر. در نتیجه هر شخصی که دغدغهی محیط زیست و طبیعت را دارد نباید از آنها استفاده کند. پلی استر نوعی دیگر از الیاف مصنوعی است که زیست تخریب پذیر نیست ولی قابلیت بازیافت دارد. الیاف و پارچههای سازگار با محیط زیست
با وجود مشکلاتی چون گرمایش جهانی (که در نتیجهی استفاده از سوختهای فسیلی و مشتقات آنها مانند الیاف مصنوعی به وجود آمده است)، ما باید پیش از آنکه باقیماندهی جهان زیر آب برود دست به کار شویم. درست است که ما از وقت گذرانی در سواحل دریا لذت می بریم ولی باید بدانیم زمانی که جهان زیر آب رفت، زندگی زیر دریا اصلا برای ما مناسب نخواهد بود! برای نجات طبیعت و در اصل نجات خودمان باید شروع به استفاده از محصولات دوستدار طبیعت از جمله الیاف سازگار با محیط زیست کنیم.
بیشتر بخوانید: الیاف طبیعی و الیاف مصنوعی
بیشتر بخوانید: آیندهی دنیای مُد و تکنولوژی
البته این موضوع صرفاً بهخاطر طبیعت نیست.اگر شما به کیفیت، دوام لباس و همینطور سیستم تجارت آسانتر و منصفانهتر اهمیت می دهید، اولین چیزی که باید مد نظر قرار دهید استفاده از الیاف و پارچه های دوستدار محیط زیست است. بسیاری از مردم لباس های ضدّ حساسیت و با ماندگاری بالا را ترجیح می دهند. فرهنگ “تولید-مصرف-دور انداختن” منجر به تولید هزاران تن زباله در عصر مدرن شده و اکنون نوبت ماست که زبالهها را تمیز کنیم.
اکریلیک را در نظر بگیرید. این الیاف ۱۰۰٪ مصنوعی بوده و زیست تخریب پذیر هم نیستند. میزان بازیافت و استفادهی مجدد از آنها چقدر است؟ صفر. در نتیجه هر شخصی که دغدغهی محیط زیست و طبیعت را دارد نباید از آنها استفاده کند.
از میان الیاف و پارچههای سازگار با محیط زیست میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- کنف، بین الیاف و پارچههای مختلف و متنوع یک ابرقهرمان به شمار می رود. این گیاه سه برابر بیشتر از گیاه پنبه محصول تولید می کند. پارچههای کنفی بادوام، ضد باکتری و زیست تخریبپذیر هستند. این گیاهان به آب نسبتاً کمتری نیاز دارند، بنابراین هزینه کمتری هم در این بخش خواهید پرداخت! اگر کنف در مقیاس گسترده کشت شود، ممکن است به آفتکشهایی نیاز داشته باشد که برای طبیعت مضر هستند، به استثنای این مورد، الیاف و پارچهی کنفی محبوب و سازگار با محیطزیست است.
- بامبو (خیزران)، در بسیاری از نقاط دنیا به بامبو “طلای سبز” می گویند و واقعاً هم همین طور است! گیاهی که بدون نیاز به کشت دوباره رشد میکند، از این گیاه، پارچهای تجدید پذیر، زیست تخریبپذیر و بسیار راحت تولید می شود. البته خیلی عجیب است که چرا مردم هنوز علاقهی چندانی به پارچههای بافته شده از بامبو ندارند. این درختان حتی خاک را حاصلخیز کرده و نیاز به هیچ نوع کودی ندارند. این تنها مزیت این گیاه نیست، گیاه بامبو ۳۵ % بیشتر از دیگر گیاهان میتواند اکسیژن تولید کند.
- لینن، از گیاه کتان به دست می آید. این گیاه موهبتی برای طبیعت و انسانها است. دانه ی کتان یک مادهی غذایی رایج است، در حالی که از بقیهی این گیاه برای تولید پارچه استفاده می شود. همانند بامبو، این نبات نیاز خاصی به مراقبت، کود یا آفت کش ندارد. الیاف لینن بیشتر برای تولید ملحفه و روتختی استفاده میشوند.
- پنبه طبیعی (ارگانیک). اشتباه نکنید! تفاوت بسیاری بین پنبهی معمولی و پنبهی ارگانیک وجود دارد. برای تولید انبوه پنبهی معمولی در جهان حجم زیادی آفت کشها و حشره کش نیاز است؛ استفاده ی بیش از حد این سمها به نوبهی خود به خاک آسیب می زند. اما کشت پنبهی طبیعی کاملاً متفاوت است. پنبهی ارگانیک از کاشتن دانهی پنبه حاصل شده و برای رشد هم فقط نیاز به حجم زیادی آب دارد. با این حال و با وجود زیست تخریبپذیری این الیاف، کشت این گیاه می تواند به نوعی مشکل ساز باشد چرا که برای تولید آن، آب بسیاری مصرف می شود. الیاف و پارچههای سازگار با محیط زیست
- پلی استر بازیافتی. بسیاری از مردم ممکن است تعجب کنند که چرا الیاف پلی استر جزء لیست الیاف دوستدار طبیعت هستند؛ چرا که پلی استر هم جزء یکی از انواع الیاف مصنوعی پلاستیکی است. همانطور که می دانید بسیاری از آلاینده های محیط زیست پلاستیکها هستند و رشد تمام نشدنی زباله های پلاستیکی این روزها بسیار ترسناک شده است. اما این موضوع در مورد الیاف پلی استرِ قابل بازیافت بسیار متقاوت است. همزمان با کاهش تولید پلی استر، باید بدانیم که با پلاستیک های تولید شده و باقی مانده در جهان چه کنیم. بازیافت دوباره و دوبارهی این مواد برای تولید چنین الیاف مقاومی یک ایدهی عالی و همینطور سازگار با محیط زیست است.
- الیاف حاصل از سویا. سویا نیز یکی دیگر از گیاهان سازگار و با رشد آسان است که در سرتاسر جهان می روید. این گیاه، یک گیاه چند منظوره است، می توانیم آن را به عنوان غذا مصرف کنیم یا از آن الیاف و پارچه برای لباس و حتی لوازم خانگی تهیه کنیم. الیاف حاصل از سویا کاملاً زیستتخریب پذیر و مقاوم هستند. از سویا میشود الیاف ابریشم و کشمیر تولید کرد- ابریشم و کشمیر را اگر بخواهیم از پیله ی کرم ابریشم و بز کشمیری تهیه کنیم بسیار گران خواهند شد.
پاورقی
[1] –https://levan-tex.com/eco-friendly-fabrics-why-do-you-need-them/
پرسشهای پرتکرار
تفاوت الیاف طبیعی و الیاف سازگار با محیط زیست چیست؟
الیاف طبیعی لزوماً سازگار با محیط زیست نیستند. برای مثال پشم، کرک و چرم از منابع طبیعی به دست میآیند اما فرایند تهیهی آنها میتواند به محیط زیست و حیوانات آسیب بزند. الیاف سازگار با محیط زیست به الیافی گفته میشود که تولید، استفاده یا بازیافت آنها کمترین آسیب را به اکوسیستم وارد میکند.
آیا همهی پارچههای مصنوعی برای محیط زیست مضر هستند؟
خیر. برخی الیاف مصنوعی مانند rPET (پلیاستر قابل بازیافت) از ضایعات پلاستیکی تهیه میشوند و به دلیل قابلیت بازیافت، در دستهی الیاف سازگار با محیط زیست قرار میگیرند. بنابراین مصنوعی بودن یک الیاف بهتنهایی معیار زیانبار بودن آن نیست.
آیا استفاده از پشم یا چرم حیوانی سازگار با محیط زیست محسوب میشود؟
در اکثر موارد خیر. فرایند پشمچینی، کرکگیری و تهیهی چرم از حیوانات اغلب با آسیب به حیوانات و اثرات منفی بر محیط زیست همراه است. البته اگر این فرایندها بدون آسیبرسانی انجام شوند، میتوان آن الیاف را دوستدار طبیعت دانست؛ اما این استثنا در عمل نادر است.
rPET چیست و چرا سازگار با محیط زیست شناخته میشود؟
rPET مخفف Recycled Polyester یا پلیاستر بازیافتی است. این الیاف از بازیافت بطریهای پلاستیکی و مواد مصنوعی تهیه میشود. چون از ضایعات موجود استفاده میکند و از تولید پلاستیک جدید جلوگیری میکند، در دستهی الیاف سازگار با محیط زیست طبقهبندی میشود.
برای خرید پارچه یا لباس سازگار با محیط زیست باید به چه نکاتی توجه کنم؟
هنگام خرید، به برچسب مواد تشکیلدهنده توجه کنید و دنبال الیافی باشید که فرایند تولید آنها شفاف و مسئولانه توصیف شده باشد. صرفاً وجود واژهی «طبیعی» یا «ارگانیک» روی برچسب تضمین کافی نیست؛ اطلاعات دقیق دربارهی نوع الیاف و روش تولید ملاک مطمئنتری هستند.
آیا «دوستدار طبیعت» و «طبیعی» یک معنا دارند؟
نه. «دوستدار طبیعت» یا سازگار با محیط زیست به این معناست که الیاف در چرخهی تولید و مصرف آسیب کمتری به اکوسیستم وارد میکنند. «طبیعی» فقط به منشأ الیاف اشاره دارد. یک الیاف میتواند طبیعی باشد اما دوستدار محیط زیست نباشد، و برعکس.






کاش درصد خرید هر شخص ازلباسهای سازگار بیشتر بشه و مهم اینکه طراحان مد و لباس بیشتر از این پارچه ها استفاده کنند که مخاطب بیشتری پیدا کنند.